Wat is Buurtbemiddeling?

 

Inleiding

Leefbaarheid, sociale vernieuwing, veiligheid op straat, integratie, participatie, actief burgerschap en aanverwante thema's staan sinds medio jaren '90 hoog op de politieke agenda. Ontwikkelingen in de samenleving dragen ertoe bij dat er sneller en meer problemen tussen buren ontstaan. En ook dat die niet makkelijk worden opgelost.

Wat is Buurtbemiddeling?

Buurtbemiddeling is een methodiek waarbij buurtbewoners vrijwillig buren helpen die onderling een conflict hebben, om gezamenlijk te komen tot een oplossing die voor beiden acceptabel is.

De vrijwilligers krijgen hiervoor een training. Kern van de training is dat als buren gezamenlijk een oplossing voor het probleem bedenken, zij zich daar ook beter aan zullen houden dan dat hen iets wordt opgelegd. Dit betekent dat buurtbemiddelaars het proces naar de oplossing begeleiden door met name de onderlinge communicatie tussen de buren te bevorderen. Zij dragen nadrukkelijk geen oplossing aan, zeggen niet wie wat zou moeten doen.

Daarnaast gaat het om een conflict tussen buren. Klachten over de huisbaas, een losliggende stoeptegel of problemen met hangjongeren worden doorverwezen naar de betreffende instanties of in geval van jongeren, indien beschikbaar, naar Jongerenbuurtbemiddeling.

Het werken met vrijwilligers brengt ook beperkingen met zich mee. Zo wordt een conflict dat al zover uit de hand is gelopen dat er sprake is van (mogelijk) fysiek geweld doorverwezen naar de politie. En soms wordt een probleem gemeld of veroorzaakt door iemand die beter af is met professionele (maatschappelijke) hulp. Ook in dit soort gevallen volgt een doorverwijzing.

De procedure

Er zijn twee manieren om met buurtbemiddeling in contact te komen. Bewoners kunnen rechtstreeks buurtbemiddeling benaderen of door andere instanties in de wijk doorverwezen worden. Hierbij kan gedacht worden aan de woningbouwcorporatie, de wijkagent, de school, de bewonerscommissie of de wijkvereniging.

De bewoner heeft dan eerst een gesprek met de projectleider. Dit gesprek is bedoeld om te bepalen of het probleem geschikt is om in behandeling genomen te worden en om de verdere procedure uit te leggen. Dit laatste is van belang om duidelijk te maken dat de bewoner bereid moet zijn om zelf actief aan de oplossing van het probleem te werken. Is een bewoner hiertoe niet bereid, dan is buurtbemiddeling voor hem of haar niet geschikt. Ook mensen die zich racistisch uitlaten zijn bij ons niet aan het juiste adres. Wij laten iedereen in zijn waarde en benaderen hen respectvol en verwachten dat ook van de overige deelnemers.

Daarna volgt een gesprek met twee bemiddelaars waarin het probleem uiteengezet wordt. De keuze voor de bemiddelaars is voor de bewoner niet te beïnvloeden. De bemiddelaars maken onderling uit wie gaat bemiddelen. Criteria zijn o.a. tijd, zin en of de bemiddelaar de betrokkenen persoonlijk kent. Ook wordt vermeden om bewoners uit de eigen straat te bemiddelen om zodoende de neutraliteit zoveel mogelijk te waarborgen.

Vervolgens nemen de bemiddelaars contact op met de betreffende buur om hem/haar ook uit te nodigen voor een individueel gesprek. Dit wordt door de vrijwilligers vaak ervaren als het moeilijkste moment in de bemiddeling. Buurtbemiddeling heeft geen enkel dwangmiddel om mensen mee te laten werken (en wil dit ook niet hebben!). In zo'n tweede gesprek wordt de andere kant van het verhaal belicht. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat degene die als eerste klaagt de enige waarheid vertelt.

Hierna volgt dan een derde gesprek met alle betrokkenen. In dit gesprek wordt het probleem door de ene buur aan de andere voorgelegd en wordt er gezamenlijk naar een oplossing gezocht. Na verloop van tijd wordt gekeken of de oplossing heeft gewerkt of dat er naar een ander alternatief moet worden gezocht.

Alle gesprekken vinden in principe plaats op neutraal terrein. 

De praktijk

Verreweg de meeste klachten gaan over geluidsoverlast. Toppers zijn: muziek en feestjes, lawaai van kinderen of honden, klussen in huis en de vloerbedekking in combinatie met het gebruik ervan (bijvoorbeeld parket). Daarnaast gaat het vooral om klachten over de tuin en rotzooi in de directe leefomgeving, maar ook kan het gaan om pesterijen, bedreigingen, geroddel, ruzies.

Onderliggende problematiek

De directe aanleiding om contact op te nemen met buurtbemiddeling is vaak heel concreet. Lawaai en rotzooi zijn objectief waarneembaar en aanwijsbaar. Bij veel bemiddelingen komen echter tijdens de gesprekken ook onderliggende problemen naar voren. Te denken valt aan eenzaamheid, problemen binnen het gezin en onverwerkt verdriet. Hoewel dit buiten de competentie van buurtbemiddeling valt, zullen de bemiddelaars altijd proberen hier ook aandacht aan te besteden. Ze kunnen iemand doorverwijzen naar overige (professionele) instanties of motiveren om sociaal actief te worden. Daarnaast geven ze bij instanties signalen af. Dit laatste gebeurt overigens nooit met betrekking tot individuen, want geheimhouding is verplicht, maar meer in trendmatige zin.